"Buitengewone omstandigheden" is de term die je vaker zult tegenkomen dan welke andere dan ook wanneer een luchtvaartmaatschappij je compensatieclaim afwijst. Het is het belangrijkste juridische verweer dat luchtvaartmaatschappijen hebben onder EC261, en het wordt veel vaker ingeroepen dan het daadwerkelijk van toepassing is. Begrijpen wat deze term werkelijk betekent (zoals gedefinieerd door rechtbanken, niet door de klantenservice van de luchtvaartmaatschappij) is essentieel om te beoordelen of een afwijzing geldig is of dat het de moeite waard is om deze aan te vechten.
Belangrijkste punten
Wat telt en wat niet
- Zwaar weer, stakingen luchtverkeersleiding, veiligheidsdreigingen en sluitingen van het luchtruim zijn echt buitengewoon
- Technische storingen, personeelsproblemen en stakingen van het eigen personeel zijn NIET buitengewoon: rechtbanken hebben dit herhaaldelijk geoordeeld
- De luchtvaartmaatschappij moet zowel de oorzaak bewijzen ALS dat zij alle redelijke maatregelen heeft genomen
- Als de uitleg van de luchtvaartmaatschappij vaag is, vecht het aan: de meeste afwijzingen op deze gronden houden geen stand
De juridische standaard
Om als buitengewone omstandigheden onder EC261 te kwalificeren, moet een gebeurtenis aan twee cumulatieve voorwaarden voldoen. Ten eerste mag de gebeurtenis niet inherent zijn aan de normale uitoefening van de activiteiten van de luchtvaartmaatschappij. Ten tweede moet het buiten de daadwerkelijke controle van de luchtvaartmaatschappij liggen. Aan beide voorwaarden moet worden voldaan. Een gebeurtenis die binnen de normale bedrijfsvoering van de luchtvaartmaatschappij valt, zelfs als deze onhandig of kostbaar is, kwalificeert niet. En een gebeurtenis die ongebruikelijk lijkt maar door redelijke maatregelen had kunnen worden beperkt, kwalificeert mogelijk ook niet.
Overweging 14 — Buitengewone omstandigheden gedefinieerd
"Dergelijke omstandigheden kunnen zich met name voordoen in gevallen van politieke instabiliteit, weersomstandigheden die de uitvoering van de vlucht in kwestie onmogelijk maken, beveiligingsrisico's, onverwachte tekortkomingen op het gebied van de vliegveiligheid en stakingen die de activiteiten van een luchtvaartmaatschappij beïnvloeden." — Verordening (EG) nr. 261/2004, Overweging 14
Cruciaal is dat de bewijslast bij de luchtvaartmaatschappij ligt. Het is niet voldoende om simpelweg buitengewone omstandigheden te claimen: de luchtvaartmaatschappij moet specifiek aantonen wat er is gebeurd en waarom het niet had kunnen worden voorkomen.
Wat werkelijk buitengewoon is
Het volgende wordt over het algemeen door rechtbanken en handhavingsinstanties geaccepteerd als legitieme buitengewone omstandigheden:
- Zwaar weer dat vliegen werkelijk onveilig maakt (stormen, zware sneeuwval, dichte mist, vulkanische as)
- Beperkingen van de luchtverkeersleiding of stakingen door luchtverkeersleiders
- Politieke instabiliteit, oorlog of burgerlijke onrust die het luchtruim of luchthavens beïnvloedt
- Veiligheidsdreigingen inclusief bommelding en evacuaties van de luchthaven
- Door de overheid opgelegde vliegverboden of sluitingen van het luchtruim
De rode draad is dat dit gebeurtenissen zijn die geen enkele luchtvaartmaatschappij had kunnen voorkomen of beperken, ongeacht hoe goed deze wordt geleid. Een vulkanische aswolk maakt geen onderscheid tussen luchtvaartmaatschappijen. Een staking van de luchtverkeersleiding treft alle vluchten gelijkelijk.
Wat rechtbanken hebben geoordeeld NIET buitengewoon is
Hier ligt de echte waarde voor passagiers, want luchtvaartmaatschappijen roepen regelmatig buitengewone omstandigheden in voor gebeurtenissen waarvan Europese rechtbanken expliciet hebben geoordeeld dat ze niet kwalificeren.
- Technische of mechanische storingen: vliegtuigonderhoud is kernactiviteit van de luchtvaartmaatschappij
- Ziekte of planningsproblemen van de bemanning: luchtvaartmaatschappijen horen stand-byregelingen te hebben
- Stakingen door het eigen personeel van de luchtvaartmaatschappij: een inherent risico van het runnen van een bedrijf
- Late aankomst van inkomend vliegtuig (doorwerkende vertragingen): een operationele kwestie
- Overboeken: een bewuste commerciële beslissing
- Licht weer binnen operationele limieten: lichte regen, matige wind
- Operationele beslissingen zoals het samenvoegen van vluchten of het wisselen van vliegtuigen
Technische storingen zijn de meest betwiste categorie. Luchtvaartmaatschappijen betogen dat een mechanisch defect onvoorzienbaar is en buiten hun controle ligt. Rechtbanken zijn het daar consequent niet mee eens. Het onderhouden van vliegtuigen is een kernonderdeel van het runnen van een luchtvaartmaatschappij. Technische problemen vloeien voort uit de normale exploitatie van de vloot en zijn daardoor inherent aan de activiteit, niet buitengewoon. De enige uitzondering zou een defect kunnen zijn dat toe te schrijven is aan een fabricagefout die niet via normaal onderhoud te detecteren was, een zeer hoge drempel.
Bemanningsproblemen worden op vergelijkbare wijze behandeld. Van een luchtvaartmaatschappij wordt verwacht dat zij noodplannen heeft voor ziekte van bemanningsleden, inclusief stand-bybemanningen op grote bases. Een enkel bemanningslid dat zich ziek meldt is niet buitengewoon: het is een routinematige personeelskwestie die een goed geleide luchtvaartmaatschappij moet kunnen opvangen.
De toets van "alle redelijke maatregelen"
Zelfs wanneer een gebeurtenis daadwerkelijk als buitengewoon kwalificeert, is de luchtvaartmaatschappij niet automatisch gevrijwaard. Ze moet ook aantonen dat zij "alle redelijke maatregelen" heeft genomen om de verstoring te voorkomen of te minimaliseren. Als een vlucht werd geannuleerd vanwege een sneeuwstorm maar de luchtvaartmaatschappij naliet passagiers om te boeken op beschikbare vluchten bij andere maatschappijen, of naliet hotelaccommodatie te regelen terwijl deze beschikbaar was, kan het verweer van buitengewone omstandigheden alsnog falen.
Dit tweede deel van de toets wordt vaak over het hoofd gezien. Een luchtvaartmaatschappij kan bewijzen dat de oorspronkelijke oorzaak buitengewoon was, maar als zij vervolgens de nasleep slecht afhandelde (passagiers niet snel omboeken, geen verzorging aanbieden of geen updates communiceren), kan dit het verweer ondermijnen.
Tweeledige toets
Luchtvaartmaatschappijen moeten zowel bewijzen dat (1) de verstoring werd veroorzaakt door buitengewone omstandigheden als (2) dat zij alle redelijke maatregelen hebben genomen om de impact te voorkomen of te minimaliseren. Als ze op een van beide punten falen, is compensatie verschuldigd.
Wat te doen als een luchtvaartmaatschappij buitengewone omstandigheden aanvoert
Niet zeker of buitengewone omstandigheden van toepassing zijn?
Vul je vluchtgegevens in. Wij controleren de uitleg van de luchtvaartmaatschappij aan de hand van onafhankelijke gegevens.
DEPARTURES
Als je claim wordt afgewezen op grond van buitengewone omstandigheden, accepteer dit dan niet zomaar. Vraag de luchtvaartmaatschappij om specifiek bewijs te leveren van wat er is gebeurd. Als de uitleg onbevredigend is, vecht de afwijzing aan. Vraag niet alleen om een algemene verklaring, maar om details over de daadwerkelijke gebeurtenis, wanneer deze plaatsvond en hoe deze specifiek jouw vlucht heeft beïnvloed. Als de uitleg vaag of generiek is, of niet overeenkomt met onafhankelijk verifieerbare informatie (weergegevens, gegevens van de luchtverkeersleiding), heb je gronden om het aan te vechten.