Wanneer een luchtvaartmaatschappij je vertelt dat je vlucht verstoord was omdat een piloot ziek werd of de bemanning hun wettelijke werktijdlimieten had overschreden, kan dat klinken als een redelijke, onvermijdelijke situatie. Je zou immers niet willen vliegen met een zieke piloot. Maar de juridische vraag onder EC261 is niet of de reactie van de luchtvaartmaatschappij gepast was, maar of de onderliggende gebeurtenis buitengewoon was. Rechtbanken hebben consequent geoordeeld dat bemanningsproblemen dat niet zijn (zie onze gids over buitengewone omstandigheden).
Waarom bemanningsproblemen niet buitengewoon zijn
Luchtvaartmaatschappijen hebben duizenden bemanningsleden in dienst die jaarlijks miljoenen uren vliegen. Ziekte, vermoeidheid en roosterconflicten zijn statistisch onvermijdelijke feiten bij het runnen van een luchtvaartmaatschappij. Een goed geleide maatschappij plant voor deze gebeurtenissen door stand-by bemanningsleden beschikbaar te houden op grote bases, buffertijd in te bouwen in roosters en procedures te hebben voor snelle bemanningsvervanging. Wanneer het systeem ondanks deze maatregelen faalt, of erger nog, wanneer zulke maatregelen ontbreken, is dat een operationeel falen en geen buitengewone gebeurtenis.
De Europese rechtbanken zijn hierover duidelijk geweest. Ziekte van bemanningsleden is een voorzienbaar onderdeel van luchtvaartoperaties. De verplichting van de luchtvaartmaatschappij is om noodplannen te hebben, niet om te doen alsof mensen nooit ziek worden.
Veelvoorkomende bemanningsgerelateerde excuses
- Piloot of cabinepersoneel meldde zich ziek: luchtvaartmaatschappijen moeten stand-by bemanning hebben
- Bemanning overschreed maximale werktijden (timed out): gevolg van roostering of eerdere vertragingen
- Bemanning niet beschikbaar door eerdere vertraging: operationeel domino-effect, niet buitengewoon
- Onvoldoende bemanning voor het vliegtuigtype: falen in personeels- en roosterbeheer
- Bemanning weigerde te vliegen om veiligheidsredenen: interne operationele kwestie
Het stand-by bemanningsargument
Van luchtvaartmaatschappijen wordt verwacht dat zij stand-by piloten en cabinepersoneel beschikbaar hebben op hun belangrijkste operationele bases. Het exacte aantal stand-by bemanningsleden verschilt per maatschappij en basis, maar het principe is duidelijk: een luchtvaartmaatschappij die tientallen dagelijkse vluchten uitvoert vanaf een hub en geen stand-by bemanning beschikbaar heeft, schiet tekort in haar operationele planning. Wanneer het ontbreken van stand-by bemanning leidt tot een annulering of lange vertraging, ligt de verantwoordelijkheid bij de luchtvaartmaatschappij.
Hoe te reageren als de luchtvaartmaatschappij bemanningsproblemen aanvoert
Geef duidelijk aan dat ziekte van bemanningsleden, roosterproblemen en werktijdbeperkingen volgens de EC261-jurisprudentie geen buitengewone omstandigheden zijn. Merk op dat de luchtvaartmaatschappij de verplichting heeft om voldoende bemanningsreserves en noodplannen aan te houden. Vraag welke redelijke maatregelen zij hebben genomen om de verstoring te beperken. Hebben zij bijvoorbeeld geprobeerd een vervangende bemanning van een andere basis in te zetten? Als hun reactie onbevredigend is, escaleer dan naar de relevante nationale handhavingsinstantie.