Als er één categorie excuses van luchtvaartmaatschappijen is die grondiger is onderzocht en afgewezen door Europese rechtbanken dan enige andere, dan zijn het technische problemen. Wanneer een vliegtuig een mechanisch defect ontwikkelt, framen luchtvaartmaatschappijen dit instinctief als een onvoorziene gebeurtenis buiten hun controle. Rechtbanken zien het anders: het onderhouden van vliegtuigen is een fundamenteel onderdeel van het runnen van een luchtvaartmaatschappij, en mechanische problemen zijn een inherent risico van het exploiteren van een vloot, geen buitengewone afwijking van de normale bedrijfsvoering.
Wat de rechtbanken hebben gezegd
De baanbrekende zaak is Wallentin-Hermann v Alitalia (2008), waarin het Hof van Justitie van de Europese Unie oordeelde dat technische problemen die tijdens vliegtuigonderhoud worden ontdekt, niet vallen onder de definitie van buitengewone omstandigheden. Het hof oordeelde dat dergelijke problemen inherent zijn aan de normale uitoefening van de activiteiten van een luchtvaartmaatschappij, aangezien luchtvaartmaatschappijen verplicht zijn regelmatig onderhoud aan hun vliegtuigen te verrichten.
Sindsdien hebben nationale rechtbanken in heel Europa dit standpunt bevestigd in honderden zaken. Het principe is nu goed gevestigd: routinematige technische storingen, zelfs als ze onverwacht zijn, vallen onder de verantwoordelijkheid van de luchtvaartmaatschappij.
Waarom dit logisch is
Luchtvaartmaatschappijen bedienen complexe machines onder veeleisende omstandigheden. Vliegtuigonderdelen hebben een beperkte levensduur, hydraulische systemen kunnen lekken ontwikkelen, avionica kan haperen en motoren kunnen waarschuwingen geven. Niets hiervan is verrassend. Luchtvaartmaatschappijen weten dat technische problemen zullen optreden. Ze stellen onderhoudsschema's op, houden voorraden reserveonderdelen aan en hebben technische teams specifiek om hiermee om te gaan. Wanneer een technisch probleem optreedt, is het de manifestatie van een bekend en beheerst risico, geen buitengewone gebeurtenis.
De vergelijking die rechtbanken vaak trekken is veelzeggend. Een autoverhuurbedrijf kan geen aansprakelijkheid weigeren wanneer een voertuig kapotgaat, omdat het onderhouden van de vloot een kernonderdeel van het bedrijf is. Dezelfde logica geldt voor luchtvaartmaatschappijen en hun vliegtuigen.
Wanneer technische problemen wel buitengewoon kunnen zijn
Er is een beperkte uitzondering. Als een technisch probleem voortkomt uit een verborgen fabricagefout dat niet ontdekt had kunnen worden via normale onderhoudsprocedures, en dat defect de veiligheid van het vliegtuig beïnvloedt, kan het mogelijk als buitengewoon worden aangemerkt. De lat ligt zeer hoog. De luchtvaartmaatschappij moet aantonen dat het defect werkelijk ondetecteerbaar was, dat het geen bekend probleem was bij het vliegtuigtype en dat al het onderhoud up-to-date was.
In de praktijk voldoen zeer weinig technische problemen aan deze drempel. De meeste mechanische problemen (motorstoringen, problemen met het landingsgestel, hydraulische storingen, elektrische problemen, drukproblemen) ontstaan door slijtage, gebruik of componentfalen, wat allemaal inherent is aan de normale vliegtuigexploitatie.
De luchtvaartmaatschappij moet het bewijzen, niet jij
Als een luchtvaartmaatschappij je claim afwijst met verwijzing naar technische problemen, vraag hen dan om specifieke details te verstrekken: wat de storing was, wanneer deze werd ontdekt en waarom deze niet kon worden opgespoord of voorkomen via standaard onderhoud. Vage verwijzingen naar "technische redenen" of "veiligheidsgerelateerde problemen" zijn onvoldoende om aan de norm voor buitengewone omstandigheden te voldoen.
Veelvoorkomende tactieken bij technische afwijzingen
Luchtvaartmaatschappijen zijn creatief in hoe ze technische problemen presenteren. Sommige framen routinematige mechanische problemen als "veiligheidsincidenten" om ze ernstiger te laten klinken. Andere noemen "onvoorziene technische moeilijkheden" alsof het woord "onvoorzien" een routinestoring transformeert in een buitengewone gebeurtenis. Sommige stellen simpelweg dat "het vliegtuig een technisch probleem had" en laten het daarbij, in de hoop dat de passagier niet verder zal vragen.
Geen van deze benaderingen verandert de juridische positie. Een technisch probleem is een technisch probleem, en tenzij de luchtvaartmaatschappij de zeer beperkte uitzondering voor fabricagefouten kan aantonen, kwalificeert het niet als buitengewone omstandigheden.
Wat te doen als je claim wordt afgewezen vanwege technische redenen
Reageer op de luchtvaartmaatschappij en geef duidelijk aan dat je op de hoogte bent van het Wallentin-Hermann-arrest en de daaropvolgende jurisprudentie die vaststelt dat technische problemen geen buitengewone omstandigheden zijn onder EC261. Vraag hen om specifiek bewijs te leveren waarom deze specifieke storing in aanmerking komt voor de beperkte uitzondering. De meeste luchtvaartmaatschappijen zullen, wanneer ze op deze manier worden uitgedaagd, ofwel de claim betalen ofwel niet meer reageren. Op dat moment kun je escaleren naar de relevante nationale handhavingsinstantie.