Van alle verstoringen die onder EC261 vallen, is instapweigering in veel opzichten het meest duidelijke geval. Wanneer een luchtvaartmaatschappij meer stoelen verkoopt dan er in het vliegtuig beschikbaar zijn en jij degene bent die bij de gate achterblijft, is er weinig onduidelijkheid over wie verantwoordelijk is. De luchtvaartmaatschappij heeft een bewuste commerciële beslissing genomen om te overboeken, en jij betaalt de prijs. EC261 weerspiegelt dit door sterke, onmiddellijke rechten te bieden.
Vrijwillige vs onvrijwillige instapweigering
Luchtvaartmaatschappijen die overboeken zullen meestal eerst vragen of er vrijwilligers zijn die bereid zijn hun stoel op te geven in ruil voor voordelen, meestal een latere vlucht plus een voucher of financiële vergoeding. Als je vrijwillig meewerkt, onderhandel je rechtstreeks met de luchtvaartmaatschappij en zijn de EC261-compensatieregels niet van toepassing; je accepteert het aanbod dat wordt gedaan.
Onvrijwillige instapweigering is anders. Als er niet genoeg vrijwilligers zijn en je tegen je wil wordt geweigerd, terwijl je een geldig ticket hebt, een bevestigde reservering en op tijd hebt ingecheckt, moet de luchtvaartmaatschappij je onmiddellijk het volledige EC261-compensatiebedrag betalen. Dit valt niet onder het verweer van buitengewone omstandigheden: overboeking is altijd een beslissing van de luchtvaartmaatschappij, nooit een onvoorziene gebeurtenis.
Geen verweer op basis van buitengewone omstandigheden
In tegenstelling tot vertragingen en annuleringen kunnen luchtvaartmaatschappijen zich bij instapweigering niet beroepen op buitengewone omstandigheden om compensatie te vermijden. Overboeking is een bewuste commerciële praktijk en de luchtvaartmaatschappij draagt de volledige verantwoordelijkheid.
Waar je recht op hebt
Als je onvrijwillig wordt geweigerd bij het boarden, heb je onder EC261 recht op het volgende (niet slechts een van deze opties, maar alles tegelijk):
Compensatie: Dezelfde afstandsgebonden bedragen als bij annuleringen: €250, €400 of €600 afhankelijk van de route. De luchtvaartmaatschappij moet dit onmiddellijk betalen, op de luchthaven, voordat je het incheckgebied verlaat. In de praktijk doen veel luchtvaartmaatschappijen dit later, maar je hebt wettelijk recht op onmiddellijke betaling.
Keuze tussen terugbetaling of omboeking: Dezelfde drie opties als bij annuleringen: volledige terugbetaling, omboeking bij de eerstvolgende gelegenheid, of omboeking op een latere datum naar keuze.
Recht op verzorging: Maaltijden, verfrissingen, hotelaccommodatie indien nodig, en communicatiemiddelen terwijl je wacht op je alternatieve vlucht.
Inchecktermijnen zijn belangrijk
Je recht op compensatie bij instapweigering hangt af van het feit dat je op tijd hebt ingecheckt. Elke luchtvaartmaatschappij stelt haar eigen inchecktermijn vast, en als je na die termijn aankomt, mag de luchtvaartmaatschappij je weigeren zonder compensatie te betalen. Dit geldt zowel voor deadlines bij online inchecken als voor sluitingstijden van de incheckbalie op de luchthaven.
Als je op tijd hebt ingecheckt (en dit kunt bewijzen; bewaar je bevestigingsmail of screenshot van het inchecken), kan de luchtvaartmaatschappij te late aankomst niet als reden gebruiken om je claim af te wijzen.
Andere redenen voor instapweigering
Niet elke weigering om te boarden geldt als "instapweigering" onder EC261. De verordening is niet van toepassing als je werd geweigerd om legitieme redenen zoals gezondheids- of veiligheidsoverwegingen, ontoereikende reisdocumenten (verkeerd paspoort, ontbrekend visum) of verstorend gedrag. In deze gevallen handelt de luchtvaartmaatschappij op juridische of veiligheidsgronden, niet voor eigen commercieel gemak.
Als de luchtvaartmaatschappij echter een reden aanvoert die voorgewend lijkt, bijvoorbeeld door vage "veiligheidsoverwegingen" te noemen terwijl de werkelijke reden overboeking lijkt te zijn, heb je het recht om dit aan te vechten en moet je alles zorgvuldig documenteren.